28 sierpnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Astma - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Próba prowokacyjna z histaminą albo metacholiną

Próby z histaminą lub metacholiną są jednymi z najczęściej wykonywanych prób prowokacyjnych. Z punktu widzenia chorego zastosowanie histaminy nie różni się znacznie od zastosowania metacholiny.

Histamina i metacholina działają kurcząco na oskrzela u zdrowych osób, ale u chorych na astmę oskrzela kurczą się szybciej i mocniej. U zdrowej osoby stężenia tych substancji stosowane w czasie próby prowokacyjnej nie powodują skurczu oskrzeli, natomiast u chorego na astmę może dojść do skurczu oskrzeli, który wykrywamy za pomocą spirometrii. Dodatni wynik próby potwierdza nadreaktywność oskrzeli, która jest typowa dla chorych na astmę. Nadreaktywność oskrzeli nie występuje jednak wyłącznie u chorych na astmę, dlatego dodatni wynik próby prowokacyjnej z histaminą albo metacholiną nie jest tożsamy z rozpoznaniem astmy.

Przygotowanie do badania

Przygotowanie do badania jest takie samo jak do spirometrii, dodatkowo należy odpowiednio wcześniej odstawić niektóre stosowane leki.

REKLAMA

Badanie zaczyna się wykonaniem klasycznej spirometrii. Następnie za pomocą dozymetru (urządzenie służące do dokładnego dawkowania histaminy albo metacholiny) badany inhaluje zwiększające się stężenia leku, przy czym po każdej dawce leku powtarzana jest spirometria.

Badanie kończy się w momencie wystąpienia objawów klinicznych (np. duszności i kaszel) i pogorszenia wyników spirometrii (wtedy próba jest dodatnia) albo po osiągnięciu określonego stężenia leku (jeśli nie ma spadku spirometrii próba jest ujemna).

Próba prowokacyjna z metacholiną
Ryc. Próba prowokacyjna z metacholiną

Zasady odstawiania leków przed próbą prowokacyjną

  • Nie ma potrzeby odstawiania leków działających przeciwzapalnie, a więc glikokortykosteroidów wziewnych albo doustnych, a także leków przeciwleukotrienowych.
  • ß2-mimetyki wziewne o krótkim czasie działania, które pacjent przyjmuje w razie napadu duszności należy odstawić 8 h przed badaniem.
  • ß2-mimetyki wziewne o długim czasie działania, w postaci preparatów złożonych – należy odstawić 24 h przed badaniem.
  • Teofilina – preparaty krótko działające należy odstawić 12 h przed badaniem, o przedłużonym działaniu – 24 h, a preparaty o długotrwałym działaniu – 24 h wcześniej.
  • Leki przeciwleukotrienowe należy odstawić 24 h przed badaniem.
  • Leki przeciwhistaminowe – czas odstawienia w zależności od czasu działania, który jest różny dla poszczególnych leków.

Interpretacja wyniku

Próba prowokacyjna jest uznawana za dodatnią, jeśli badana substancja spowodowała skurcz oskrzeli i pogorszenie wyników spirometrii. Ocenia się wskaźnik FEV1, którego zmniejszenie wskazuje na stopień obturacji oskrzeli.

Próba prowokacyjna jest uznawana za dodatnią, jeśli FEV1 zmniejszy się co najmniej o 20% w stosunku do wartości wyjściowej.

Jak wspomniano wyżej, dodatni wynik próby potwierdza nadreaktywność oskrzeli, a nie rozpoznanie astmy. Nadrekatywność oskrzeli stwierdza się zarówno u niektórych chorych z rozstrzeniami oskrzeli, jak i u niewielkiej części chorych na przewlekłą obturacyjna chorobę płuc (POChP).

Ryzyko związane z badaniem

W przeciwieństwie do zwykłej spirometrii, próba prowokacyjna stanowi pewne zagrożenie. Jeżeli u pacjenta występuje nadreaktywność oskrzeli, mogą podczas inhalowania histaminy albo metacholiny pojawić się objawy, takie jak podczas napadu astmy (najczęściej kaszel, rzadziej duszność i ściskanie w klatce piersiowej).

Na pewno nie jest to miłe, nie stanowi jednak istotnego zagrożenia dla zdrowia, ponieważ stężenia badanych substancji są zwiększane bardzo powoli, aby nie doprowadzić do gwałtownego skurczu oskrzeli. Większość osób, u których próba jest dodatnia (dochodzi do skurczu oskrzeli) nie doświadczyła nieprzyjemnych objawów klinicznych. Skurcz oskrzeli ustępuje zwykle szybko pod wpływem leku rozkurczającego oskrzela i najczęściej nie ma potrzeby podawania dodatkowych leków.

Zobacz także:

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Pulmonolog
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Pulmonologia
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi: