23 września 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Astma - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Testy skórne

Testy skórne

Testy skórne to najważniejsze badanie wykorzystywane w diagnostyce alergii. Pozwalają na proste, szybkie i bezpieczne potwierdzenie uczulenia na różne alergeny.

Wyróżniamy:

  • testy śródskórne
  • testy punktowe
  • testy płatkowe.

Testy śródskórne polegają na wstrzyknięciu śródskórnym (igła nie przebija skóry, a więc takie wstrzyknięcie nie jest bolesne) małej ilości alergenu.

Testy punktowe polegają na nałożeniu na skórę kropelki roztworu zawierającego alergen, a następnie delikatnym nakłuwaniu skóry igłą. Są one bezpieczniejsze, ale mniej czułe – ujemny wynik testu punktowego nie oznacza braku uczulenia.

Testy płatkowe wykonuje się, nakładając na skórę krążek bibuły nasączony roztworem zawierającym alergen.

Do wszystkich rodzajów testów stosuje się wystandaryzowane roztwory, zawierające ściśle określone ilości danego alergenu. Dodatkowo stosuje się zwykle 2 roztwory kontrolne – kontrolę dodatnią (roztwór zawsze powinien powodować reakcję) i kontrolę ujemną, która nigdy nie powinna powodować reakcji.

REKLAMA

Jeśli roztwór zastosowany jako kontrola dodatnia nie powoduje reakcji bądź reakcję powoduje kontrola ujemna, interpretacja nie ma sensu. Brak reakcji na kontrolę dodatnią często jest wynikiem stosowania leków przeciwhistaminowych.

Zwykle testy skórne punktowe i śródskórne wykonuje się na skórze przedramienia, rzadziej na skórze pleców, natomiast testy płatkowe zwykle na skórze pleców.

Wskazania do wykonania testów skórnych

Badanie jest wykorzystywane do wykrywania uczulenia na alergeny. Testy punktowe i śródskórne są najbardziej przydatne w wykrywaniu uczulenia na alergeny wziewne, jad owadów oraz alergii na leki (nie dotyczy do nadwrażliwości na kwas acetylosalicylowy, czyli aspirynę). Są one mniej czułe w wykrywaniu uczulenia na alergeny pokarmowe. Testy płatkowe są stosowane w celu wykrycia przyczyn atopowego zapalenia skóry i nie są użyteczne w diagnostyce astmy.

Warto pamiętać, że dodatnie wyniki testów skórnych lekarz powinien interpretować, pamiętając o  zgłaszanych dolegliwościach. Dodatnie wyniki testów skórnych występują nawet u 15—30% osób bez objawów alergii.

Przeciwwskazania do wykonania testów

Przed wykonaniem testów skórnych należy koniecznie odstawić leki przeciwhistaminowe. Czas hamującego działania na odczyny skórne zależy od rodzaju leku, ale może sięgać nawet 30—60 dni (dla astemizolu)! W przypadku większości pozostałych leków przeciwhistaminowych czas ten jest krótszy niż 2 tygodnie.

Ponadto w dniu wykonywania testów nie wolno stosować kosmetyków na powierzchnię skóry, na której będzie wykonywany test.

Testów skórnych nie powinno się wykonywać w czasie ciąży. Sam test nie stanowi zagrożenia dla zdrowia dziecka, ale istnieje niewielkie ryzyko wystąpienia silnej uogólnionej reakcji, która może mieć szkodliwy wpływ na zdrowia dziecka.

Testów płatkowych nie powinno się wykonywać po okresie długotrwałego przebywania na słońcu (np. po wakacjach) oraz u osób stosujących steroid ogólnoustrojowo albo miejscowo na skórę pleców.

Interpretacja wyniku testów punktowych i śródskórnych

Testy skórne
Testy skórne
Fot. Testy skórne

Miejsce wykonania testu oceniane jest po 15—20 minutach. W miejscu wkłucia pojawia się bąbel i rumień (zaczerwienienie). Wynik jest dodatni, jeżeli wielkość bąbla jest co najmniej 3 mm większa niż bąbla spowodowanego podaniem kontroli ujemnej. Nasilenie reakcji miejscowej określa się liczbą „+” – od 1 do 4. Im liczba wyższa, tym silniejsza reakcja.

Płatkowe testy skórne są najlepszym badaniem służącym do identyfikacji alergenów kontaktowych. Potencjalne alergeny nakłada się na skórę za pomocą specjalnych komór umocowanych na przylepcu. Komory wypełnia się testowanymi substancjami, a następnie nakleja na skórę grzbietu. Alergeny pozostają na skórze badanego przez 48 godzin. Reakcję skórną ocenia się bezpośrednio po zdjęciu przylepców oraz w ciągu kolejnych dni (w 48., 72. oraz 96. godzinie od chwili naniesienia alergenów na skórę). Zmiany skórne, które pojawiają się w trakcie wykonywania testów płatkowych, mogą być bardzo różne i  ich interpretacja wymaga doświadczenia lekarza.

W ocenie odczynów skórnych lekarze używają systemu Międzynarodowej Grupy Badającej Wyprysk Kontaktowy. W tym systemie ”-„ oznacza brak odczynu skórnego, „?” lub ”ą” - reakcję wątpliwą, ”+” - słabą reakcję z nieznacznym rumieniem, naciekiem i grudkami, ale bez pęcherzyków, natomiast ”++” oznacza silny odczyn z obrzękiem lub pojedynczymi pęcherzykami, a ”+++” wybitny odczyn ze zlewającymi się grudkami pęcherzykowymi lub owrzodzeniami.

Reakcje, które cechuje błyszcząca skóra lub krostki, uważa się za odczyny podrażnieniowe i oznacza symbolem ”R”. Uzyskany wynik najlepiej dokładnie omówić z lekarzem – lepiej nie próbować interpretować go samemu. W celu uzyskania wiarygodnych wyników przed założeniem testów płatkowych należy odstawić zarówno stosowane miejscowo inhibitory kalcyneuryny i glikokortykosteridy, jak i leki podawane ogólnoustrojowo.

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Pulmonolog
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Pulmonologia
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi: