18 grudnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Astma - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Jakie badania pomagają w rozpoznaniu astmy?

Poleć:
Udostępnij:
27.07.2012

Pytanie nadesłane do redakcji

Jakie badania pomogą w dokładnym zdiagnozowaniu astmy?

Odpowiedziała

dr n. med. Agnieszka Padjas
specjalista chorób wewnętrznych
Klinika Alergii i Immunologii Collegium Medicum UJ

Astma jest przewlekłym procesem zapalnym, toczącym się w drogach oddechowych, przede wszystkim w oskrzelach, czyli „przewodach” doprowadzających powietrze do pęcherzyków płucnych. Przewlekłe zapalenie wywołuje obturację, czyli ograniczenie (utrudnienie) przepływu powietrza przez oskrzela oraz nadwrażliwość oskrzeli na różne bodźce. Wszystko to prowadzi do rozwoju objawów astmy, czyli nawracających epizodów świszczącego oddechu, duszności, uczucia ściskania w klatce piersiowej i kaszlu.

W ścianie oskrzeli znajdują się mięśnie, dzięki którym oskrzela mogą zmieniać swoją średnicę. U chorych na astmę oskrzela są „nadwrażliwe” – kurczą się zbyt mocno i zbyt często w odpowiedzi na bodźce (np. dym tytoniowy, silne zapachy, wysiłek fizyczny), które u zdrowej osoby nie wywołują reakcji. Nadwrażliwość oskrzeli jest przyczyną napadów suchego kaszlu. Przewlekły stan zapalny prowadzi także do obrzęku ściany oskrzeli i nadprodukcji śluzu, oskrzela takie są zwężone (tzw. obturacja oskrzeli). Zwężenie oskrzeli wywołuje duszność i uczucie ściskania w klatce piersiowej. U chorych na astmę obturacja jest zwykle stanem odwracalnym, po zastosowaniu odpowiedniego leczenia zmniejsza się istotnie lub ustępuje całkowicie. Jednak u osób, które przez lata nie stosowały leczenia hamującego stan zapalny w drogach oddechowych, dochodzi do trwałej przebudowy i uszkodzenia ściany oskrzeli, u tych chorych obturacja jest zjawiskiem nieodwracalnym.

Objawy astmy występują samoistnie, szczególnie w nocy lub nad ranem, mogą być także wywołane przez wysiłek, zdenerwowanie, towarzyszyć infekcjom dróg oddechowych, pojawiać się po kontakcie z alergenami. Wyróżnia się kilka rodzajów astmy, m.in.: alergiczną, niealergiczną, aspirynową czy zawodową.

Astmę rozpoznaje się na podstawie wyżej wymienionych objawów. Istotnym elementem w stawianiu rozpoznania jest stwierdzenie u chorego chorób alergicznych, np. alergicznego nieżytu nosa, alergicznego zapalenia spojówek lub objawów nadwrażliwości na aspirynę czy czynniki, na które chory narażony jest w pracy. Badaniem pomocniczym jest badanie spirometryczne (spirometria). Podczas spirometrii ocenia się objętość powietrza wydychanego i wdychanego do płuc zarówno w trakcie spokojnego, jak i forsownego oddechu. W ramach diagnostyki astmy wykonuje się tzw. spirometrię podstawową oraz spirometrię po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela (nazywaną „spirometrią z oceną odwracalności obturacji” lub „spirometrią z próbą rozkurczową”). Wyniki spirometrii podawane są w postaci wykresu krzywej przepływ objętość, a także postaci liczbowej, tj. wartości bezwzględnej (objętości w litrach, a przepływy w litrach/minutę) oraz w procentach wartości należnych (prawidłowych) dla osoby danej rasy, płci i wzrostu.

Zmiana kształtu części wydechowej krzywej przepływ – objętość (spłaszczenie i wydłużenie), nieprawidłowe wartości nasilonej pierwszosekundowej objętości wydechowej (tzw. FEV1 od angielskiego określenia forced expiratory volume in one second), a także obniżony wynik tzw. testu Tiffeneau (iloraz FEV1 i FVC) to typowe oznaki obturacji w badaniu spirometrycznym. Do oceny czy obturacja jest zjawiskiem trwałym, czy nie, służy próba odwracalności obturacji. Badanie to polega na wykonaniu standardowej spirometrii (bez wcześniejszego stosowania leków), a następnie powtórzeniu pomiaru po podaniu leku rozkurczającego oskrzela. Lekarz opisujący spirometrię sprawdza, czy po podaniu leku rozkurczającego oskrzela wyniki spirometrii poprawiły się istotnie, parametrem oceniamy jest wspomniany wyżej FEV1.

Reasumując, spirometrii używa się jako badania pomocniczego do rozpoznawania astmy. Cechy odwracalnej obturacji oskrzeli w spirometrii zwiększają prawdopodobieństwo rozpoznania. Należy jednak pamiętać, że są inne choroby, które powodują podobne zmiany w wynikach spirometrii. Ponadto typową cechą astmy jest zmienna czynność płuc. W okresie bezobjawowym wynik spirometrii może być zupełnie prawidłowy, co nie wyklucza rozpoznania astmy.

Badaniami pomocniczymi w diagnostyce poszczególnych typów astmy są także: punktowe testy skórne, pomiar stężenia swoistych IgE w surowicy (astma alergiczna) czy próby prowokacyjne z aspiryną (astma aspirynowa).

Poleć:
Udostępnij:

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Podejrzenie astmy zawodowej - czy mogę dalej pracować?
    Odkąd zacząłem nową pracę mam duszności. Przypuszczam, że jestem uczulony na któryś z surowców i dlatego na pewno wybiorę się do alergologa. Bardzo zależy mi na tej pracy, co powinienem zrobić?
  • Leczenie astmy u kobiet ciężarnych
    Czy istnieją dowody na skutki niedotlenienia płodu w czasie ciąży? Wiem, że niekontrolowana astma oskrzelowa może prowadzić do niedotlenienia dziecka. Moja astma wymknęła się spod kontroli i mój lekarz alergolog powiedział, że już może być za późno.

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Pulmonolog
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Pulmonologia
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi: