31 lipca 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Astma - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Astma u dzieci - mechanizmy i przyczyny

Astma u dzieci - mechanizmy i przyczyny

U większości dzieci astma ma podłoże alergiczne. Co to oznacza?

Alergia to nadmierna reakcja organizmu na pospolicie występujące w  otoczeniu substancje, które nazywamy alergenami (zobacz: Co to jest alergen?). U większości ludzi kontakt z tymi substancjami nie powoduje żadnej reakcji. U osób uczulonych we krwi znajdują się jednak przeciwciała skierowane przeciwko alergenom. Należą one zwykle do immunoglobulin klasy E (IgE). IgE są obecne we krwi wszystkich ludzi, jednak tylko u osób uczulonych układ immunologicznych nie „nauczył się” tolerować powszechnie obecnych w środowisku alergenów.

Alergen w organizmie osoby uczulonej wiąże się z przeciwciałami IgE i powoduje niekorzystną reakcję. Jej podstawą jest aktywacja komórek tucznych (mastocytów) obecnych w błonie śluzowej np. nosa, spojówek lub oskrzeli. Pobudzony przez kontakt z alergenem mastocyt wyrzuca do swojego otoczenia szereg substancji, które są odpowiedzialne za objawy alergii (histamina – jej działanie hamują leki przeciwhistaminowe, tryptaza, leukotrieny – ich wpływ hamują leki przeciowleukotrienowe, prostaglandyna D2).

REKLAMA

Substancje te kurczą oskrzela, powodując duszność i kaszel. Zwiększają też przepuszczalność naczyń, co powoduje obrzęk błony śluzowej oskrzeli oraz nosa (jest to jedną z przyczyn zatkania nosa) i zwiększają wrażliwość błony śluzowej oskrzeli na inne bodźce powodujące skurcz oskrzeli.

Nie wiadomo, dlaczego u jednych chorych objawy alergii są ograniczone do nosa, u innych występuje katar i astma, a jeszcze inni mają np. objawy zapalenia spojówek. Niezależnie od opisanego wyżej mechanizmu, w błonie śluzowej chorych na astmę cały czas toczy się proces zapalny. Nasila się przez kontakt z alergenem, jednak nawet unikanie narażenia nie powoduje pełnego wyleczenia. W błonie śluzowej zwiększa się liczba mastocytów, eozynofili (inny rodzaj leukocytów, czyli białych ciałek krwi) i limfocytów, a interakcje między tymi komórkami prowadzą do stałego stanu zapalnego, powodującego również strukturalne zmiany w budowie ściany oskrzeli, które nasilają się wraz z upływem czasu.

Najskuteczniejszymi lekami hamującymi ten proces są glikokortykosteroidy wziewne, dlatego ich regularne stosowanie jest podstawą leczenia astmy. Objawy napadu astmy są spowodowane zwężeniem oskrzeli. Substancje wydzielane przez mastocyty powodują skurcz mięśni gładkich w ścianie oskrzeli, co zmniejsza ich średnicę i powoduje kaszel. Zwiększa się ilość śluzu produkowanego przez gruczoły śluzowe w ścianie oskrzela, co dodatkowo utrudnia przepływ powietrza przez oskrzela. Ściana oskrzela grubieje wskutek obrzęku błony śluzowej.

Skurcz mięśni gładkich zwężających oskrzele można zwykle łatwo odwrócić, stosując leki rozkurczające oskrzela, zwykle ß2-mimetyki wziewne. Jeżeli napad jest lekki, takie leczenie wystarcza. Jeżeli napad jest cięższy, inne opisane wyżej zmiany zwężające oskrzele wymagają zastosowania intensywniejszego leczenia przeciwzapalnego – w zaostrzeniach astmy zwykle jest to krótkotrwałe leczenie glikokortykosteroidem doustnym (w szpitalu niekiedy dożylnym).


Dziecko z astmą w szkole i przedszkolu - poradnik dla rodziców i opiekunów [PDF]

Źródło: Ministerstwo Edukacji Narodowej - seria publikacji na temat chorób przewlekłych u dzieci

Zobacz także

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Pulmonolog
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Pulmonologia
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi: