27 listopada 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Astma - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Leczenie astmy w ciąży

Leczenie astmy w ciąży

Największe obawy przyszłych mam budzi wpływ leczenia astmy na rozwój dziecka. To w pełni zrozumiały niepokój: każdy lek jest dla organizmu obcą substancją i prawie każdy ma działania niepożądane. Warto jednak pamiętać, że nie wykazano, by podstawowe leki stosowane w astmie szkodliwie oddziaływały na płód.

Steroidy wziewne

Zasady leczenia kobiet w ciąży nie różnią się istotnie od ogólnych zasad postępowania z  chorymi na astmę. Podstawę współczesnego leczenia astmy stanowi stosowanie glikokortykosteroidów (steroidów) wziewnych. Są one wskazane u większości chorych na astmę.

Jedynie pacjentki, u których napady astmy występują sporadycznie, mogą stosować tylko leki doraźne, przyjmowane w razie napadu duszności. Nie ma danych świadczących o szkodliwym wpływie steroidów wziewnych na płód. Na rynku jest dostępnych wiele leków z tej grupy, jednak najwięcej danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży dotyczy budezonidu. Z tego powodu jest on lekiem preferowanym w ciąży.

REKLAMA

Zaprzestanie stosowania steroidu wziewnego w ciąży może się wiązać z ryzykiem potencjalnie groźnego zaostrzenia astmy. W badaniach naukowych wykazano, że stosowanie go w czasie ciąży zapobiega zaostrzeniom choroby.

Leki rozkurczające oskrzela

Drugą ważną klasą leków stosowanych w astmie są leki rozkurczające oskrzela. U chorych najczęściej stosowanymi są ß2-mimetyki, które dzielimy na długo i krótko działające. Leki długo działające są stosowane w kontroli choroby. Są dołączane do steroidów wziewnych wtedy, gdy mała lub średnia dawka steroidu nie zapewnia optymalnej kontroli astmy.

ß2-mimetyki krótko działające stosujemy doraźnie, dla opanowania napadu duszności i kaszlu. Kobieta w ciąży chora na astmę powinna zwracać uwagę na ilość zużywanego ß2-mimetyku krótko działającego. Konieczność częstszej niż zwykle inhalacji leku oraz zwiększenie ilości zużywanego leku świadczą zwykle o pogorszeniu kontroli astmy i są wskazaniem do pilnej kontroli lekarskiej.

Należy pamiętać, że leki rozkurczające oskrzela nie działają na przyczynę astmy, czyli proces zapalny w oskrzelach, powodują jedynie zmniejszenie objawów choroby wskutek rozszerzenia oskrzeli.

Pamiętaj!

Nigdy nie wolno stosować długo działających leków rozkurczających oskrzela (w Polsce dostępne są: formoterol i salmeterol) bez jednoczesnego stosowania steroidów wziewnych. W niektórych badaniach wykazano, że takie postępowanie – leczenie długo działającym beta-mimetykiem bez steroidu wziewnego – zwiększa ryzyko zgonu z powodu astmy. Stosowanie długo działającego beta-mimetyku wraz ze steroidem wziewnym jest bezpieczne i skuteczne.
Dane dotyczące bezpieczeństwa ß2-mimetyków nie wskazują na zwiększone ryzyko uszkodzenia płodu. ß2-mimetyki krótko działające są przebadane dokładniej (dostępne są dane od większej liczby kobiet w ciąży), ponieważ są dłużej obecne na rynku. Natomiast dane dotyczące długo działających ß2-mimetyków (formoterolu i salmeterolu) są skąpe, nie ma jednak takich, które wskazywałyby na ryzyko szkodliwego działania na dziecko.
U kobiet w ciąży najczęściej stosowane są leki szybko działające, używane doraźnie. Warto jednak jeszcze raz podkreślić, że przypadku konieczności zwiększenia zużycia przyjmowanego doraźnie leku rozkurczającego oskrzela, konieczna jestpilna konsultacja z lekarzem.

Leki przeciwleukotrienowe

Dodatkowymi lekami kontrolującymi astmę są leki przeciwleukotrienowe. U nielicznych chorych są stosowane zamiast steroidów wziewnych, niekiedy są też do nich dołączane jako dodatkowy lek kontrolujący. Leki przeciwleukotrienowe mają słabsze działanie niż steroidy wziewne. Nie wykazano szkodliwego wpływu antagonistów receptorów leukotrienowych na płód, ale w porównaniu do steroidów wziewnych dane dotyczące ich stosowania w ciąży są mniej udokumentowane.

Nie stwierdzono również teratogennego działania teofiliny, ale lek ten ma najmniej korzystny profil bezpieczeństwa wśród leków kontrolujących astmę. Wiele czynników wpływa na stężenie teofiliny we krwi (zmienia się ono również pod wpływem ciąży), a zwiększone stężenie może prowadzić do niebezpiecznych działań niepożądanych. Jeżeli stosowanie teofiliny jest konieczne, warto rozważyć monitorowanie jej stężenia we krwi, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych.

Każda kobieta w ciąży powinna unikać narażenia na czynniki ryzyka astmy. Palenie tytoniu jest bardzo szkodliwe nawet dla zdrowych kobiet w ciąży, a u chorych na astmę jest szczególnie niewskazane. Bardzo ważne jest również unikanie biernego narażenia na dym tytoniowy. Ciężarna chora na astmę powinna wspólnie z lekarzem ustalić czynniki, które powodują u niej zaostrzenia astmy i zastosować odpowiednie metody unikania narażenia. Czynniki te to m.in. alergeny wziewne (u chorych uczulonych, tzn. z astmą atopową), silne zapachy lub substancje chemiczne. Więcej szczegółów dotyczących metod unikania narażenia na alergeny i ich skuteczności znajduje się na stronie alergie.mp.pl.

Bez konsultacji z lekarzem nie powinno się stosować żadnych leków, które wcześniej nie zostały zalecone przez lekarza (dotyczy to również leków sprzedawanych bez recepty).

Pacjentka powinna wspólnie ze swoim lekarzem omówić zasady leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa stosowanych leków, zasad ich stosowania, metod oceny kontroli astmy oraz planu postępowania w czasie zaostrzeń i planu wizyt kontrolnych. Niestety, czasami zdarza się, że kobiety chore na astmę w ciąży zaprzestają leczenia. Należy podkreślić, że jest to działanie nieodpowiedzialne i ryzykowne – przede wszystkim dla nienarodzonego dziecka. Odstawienie steroidów wziewnych, zwłaszcza u osoby, u której astma nie jest w pełni kontrolowana, wiąże się z istotnym ryzykiem wystąpienia napadu astmy. Napad taki może skończyć się niekiedy niedotlenieniem, a nawet śmiercią dziecka (jest to realne ryzyko, o którym trzeba pamiętać, decydując się na zaprzestanie leczenia bez konsultacji z lekarzem). W czasie ciąży należy ściśle monitorować kontrolę astmy i kontaktować się z lekarzem częściej niż zwykle. Cel leczenia w ciąży jest taki sam jak u innych pacjentów – uzyskanie i utrzymanie kontroli astmy.

Leczenie zaostrzeń

U niektórych chorych w ciąży mogą wystąpić zaostrzenia astmy. Ryzyko zaostrzenia zwiększa niewłaściwe (niedostatecznie intensywne) leczenie, prowadzące do utraty kontroli astmy. Częstą przyczyną jest przerwanie leczenia. Nigdy nie powinno się tego robić bez konsultacji z lekarzem.

Zaostrzenia astmy powodują ryzyko niedotlenienia dziecka i zwiększają ryzyko poronienia, dlatego leczone są intensywnie.

Jeżeli odczuwasz narastającą duszność i kaszel, które nie ustępują mimo przyjęcia kilku dodatkowych wziewów szybko działającego leku rozkurczającego oskrzela (np. fenoterol albo salbutamol), powinnaś pilnie skontaktować się z lekarzem.

W szpitalu (po zbadaniu przez lekarza) otrzymasz najprawdopodobniej dodatkową dawkę szybko działającego leku rozkurczającego oskrzela (czasami w nebulizacji). Jeżeli to leczenie nie wystarczy, konieczne będzie zastosowanie glikokortykosteroidu ogólnoustrojowo (w postaci tabletek lub wstrzyknięcia dożylnego – obydwie drogi podawania są jednakowo skuteczne). Leczenie takie ma niestety liczne działania niepożądane, ale w sytuacji ciężkiego zaostrzenia astmy może uratować życie matki i dziecka. Często może być konieczne podawanie tlenu (zwykle przez wąsy albo maskę tlenową). Jeżeli odczuwasz bóle brzucha, albo skurcze zgłoś to natychmiast pielęgniarce lub lekarzowi.

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Wpływ e-papierosów na leczenie astmy
    Rzucam palenie. Czy można stosować leki na astmę i jednocześnie używać e-papierosów?
  • Objawy „zespołu chorego budynku”
    Mam astmę. Lekarz alergolog po wykonaniu testów alergicznych skórnych nie wykrył alergii. Otrzymuję leki. Wszystko jest dobrze w domu. Gdy przyjdę do pracy, męczy mnie duszący kaszel i odchrząkiwanie.

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Pulmonolog
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Pulmonologia
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi: