1 listopada 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Astma - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Objawy astmy

Objawy astmy

Typowe dla astmy jest występowanie napadów duszności i kaszlu w nocy i nad ranem. Pomiędzy napadami większość chorych nie odczuwa żadnych objawów.

Typowe objawy astmy

  • duszność
  • kaszel
  • ściskanie w klatce piersiowej
  • świszczący oddech.

Objawy astmy mają najczęściej charakter napadowy. Pomiędzy napadami większość chorych nie odczuwa żadnych dolegliwości. Duszność i kaszel ustępują samoistnie albo po leczeniu (często wystarcza przyjęcie szybko działającego leku rozkurczającego oskrzela). U niektórych chorych jedynym objawem astmy jest uporczywy kaszel (mówimy wtedy o tzw. wariancie kaszlowym astmy).

Częstość i nasilenie objawów

Częstość i nasilenie objawów choroby różni się znacznie w zależności od stopnia kontroli astmy. Jeżeli astma nie jest kontrolowana, objawy występują nawet codziennie (częściej niż 2 x/tydzień), budzą chorego w nocy i utrudniają życie i pracę. Czynność płuc oceniana za pomocą spirometrii lub pomiaru PEF jest często nieprawidłowa (FEV1 lub PEF <80% wartości należnej lub w przypadku PEF <80% wartości najlepszej dla danego chorego). U chorych z niekontrolowaną astmę mogą również występować ciężkie zaostrzenia choroby, wymagające leczenia w szpitalu. Na szczęście u większości chorych leczenie pozwala na osiągnięcie kontroli astmy.

REKLAMA

Astma jest pod kontrolą jeżeli objawy występują sporadycznie (rzadziej niż 3 razy w tygodniu), napady astmy nie budzą chorego w nocy i nie przeszkadzają w codziennym życiu, czynność płuc jest prawidłowa i nie ma zaosrzeń choroby.

Kaszel

Kaszelu chorych na astmę jest zwykle suchy (bez odkrztuszania plwociny). Czasami tylko napad kaszlu kończy się odkrztuszeniem niewielkiej ilości białawej, gęstej plwociny. Kaszlowi często towarzyszy duszność. Niekiedy chory „wkaszliwuje się” w napad astmy – na początku pojawia się kaszel, który narasta, i w końcu dołącza się duszność i świszczący oddech. Napady kaszlu mogą budzić chorego w nocy. U niektórych chorych kaszel to jedyny objaw astmy. Jest to wariant kaszlowy astmy. Pamiętaj jednak, że nie każdy przewlekły kaszel jest objawem astmy. Odróżnienie chorób powodujących kaszel nie jest proste! Jeżeli kaszel utrzymuje się przewlekle poza okresem przeziębień, konieczne jest przeprowadzenie diagnostyki w gabinecie lekarskim!

Uczucie ściskania w klatce piersiowej

Uczucie ściskania w klatce piersiowej najczęściej towarzyszy duszności. Wielu chorych opisuje je mówiąc o obręczy, która opasuje klatkę piersiową i nie pozwala swobodnie oddychać. Pamiętaj, że ból w klatce piersiowej nie jest objawem astmy! Jeżeli odczuwasz ból w klatce piersiowej, zwłaszcza niezwiązany czasowo z napadami astmy (np. pieczenie za mostkiem, bóle w dolnej połowie klatki piersiowej, ból nasilający się przy głębokich wdechach) – skontaktuj się z lekarzem.

Świszczący oddech

Świszczący oddech to również objaw towarzyszący duszności. Zwężenie oskrzeli, które jest przyczyną napadu astmy, w większym stopniu utrudnia wydech niż wdech. W czasie napadu wydech może być wyraźnie wydłużony – powietrze z płuc „przeciska” się przez zwężone oskrzela. Mogą temu towarzyszyć świszczące dźwięki. Lekarz ocenia ich obecność i nasilenie podczas osłuchiwania Twoich płuc stetoskopem, niekiedy są jednak tak głośne, że słyszy je sam chory lub nawet jego otoczenie.

Czynniki wywołujące napady astmy

Typowe dla astmy jest występowanie napadów duszności i kaszlu w nocy i nad ranem. Objawy nocne nie występują jednak u wszystkich chorych. Duszność często występuje po wysiłku fizycznym (napad rozwija się zwykle chwilę po zakończeniu wysiłku).

Inne czynniki powodujące napady duszności to:

  • u chorych na astmę atopową (o podłożu alergicznym) kontakt z alergenem, na który chory jest uczulony (np. narażenie na kurz lub wejście do pomieszczenia, gdzie przebywał kot)
  • czynniki drażniące (np. aerozole, opary farb)
  • stres lub silne emocje
  • dym tytoniowy (palenie czynne lub bierne narażenie na dym tytoniowy)
  • zanieczyszczenia powietrza
  • czynniki zawodowe (np. drażniące środki chemiczne lub alergeny)
  • niektóre leki (np. kwas acetylosalicylowy lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne).

Dłużej trwające zaostrzenia astmy często są spowodowane przez zakażenia wirusowe górnych dróg oddechowych.

U około połowy chorych astma ma tło atopowe, czyli wiąże się z uczuleniem na pospolicie występujące w środowisku alergeny, na przykład pyłki roślin. W takich sytuacjach objawy astmy mogą się nasilać w okresie pylenia (np. wiosną lub wczesnym latem). U niektórych z tych chorych poza okresem pylenia objawy astmy nie występują w ogóle. Chorzy na astmę atopową często mają objawy innych chorób alergicznych, np. nieżytu nosa i zapalenia spojówek. W celu zdiagnozowania uczulenia wykonuje się testy skórne albo oznacza we krwi stężenie przeciwciał IgE swoistych dla poszczególnych alergenów. Chorzy uczuleni na pyłki roślin powinni zapoznać się z kalendarzem pylenia. Dzięki niemu można sprawdzać, kiedy stężenie pyłków roślin jest największe.

Inne alergeny, które często powodują objawy u chorych na astmę to alergeny roztoczy kurzu domowego, pleśni, karaluchów oraz kota. Jeżeli przeprowadzone badania wykazały uczulenie na konkretne alergeny, warto pamiętać o  metodach unikania narażenia. Są one różne w zależności od alergenu powodującego uczulenie.

Zakażenia wirusowe dróg oddechowych („przeziębienia”) mogą powodować zaostrzenia albo pogorszenie kontroli astmy. Jeżeli przeziębienia trwają u Ciebie dłużej niż 10 dni albo powodują objawy astmy, opowiedz o tym lekarzowi podczas następnej wizyty. Wspólnie możecie ustalić modyfikację leczenia na czas przeziębień, która zapobiegnie niekorzystnym objawom ze strony oskrzeli.

Właściwe leczenie pozwala zapobiec występowaniu duszności i kaszlu powodowanych przez wysiłek. Często konieczne jest profilaktyczne przyjmowanie leku.

Wysiłek jest jednym w częstszych bodźców powodujących wystąpienie objawów, które zwykle pojawiają się zwykle tuż po jego zakończeniu. Objawy występują częściej, gdy powietrze jest zimne i suche (dlatego częściej występują np. podczas biegania na nartach niż pływania na basenie). U niektórych chorych powoduje to niechęć do czynnego trybu życia i uprawiania sportu. To błąd! Wysiłek, czynne, aktywne życie i uprawianie sportu są jak najbardziej wskazane! Właściwe leczenie pozwala zapobiec występowaniu duszności i kaszlu powodowanych przez wysiłek. Często konieczne jest profilaktyczne (przed wysiłkiem) przyjmowanie leku.

Nasilenie objawów

Napady astmy mają różne nasilenie. Niektóre są prawie niedostrzegalne, a te najcięższe mogą prowadzić do zagrożenia życia. Trzeba nauczyć się rozpoznawać ciężkie napady astmy, aby właściwie zareagować. Większość z nas zna swoją chorobę na tyle, że wie, kiedy napad jest ciężki, kiedy nie ustępuje tak szybko, jak zwykle, i potrzebna będzie pomoc lekarza. Większość pacjentów nie ma bardzo ciężkich napadów choroby, dlatego warto zapamiętać kilka objawów, które powinny skłonić do pilnego wezwania pomocy.

Objawy wymagające pilnego wezwania pomocy lekarskiej

Są to między innymi:

  • niemożność wypowiedzenia całego zdania (z powodu duszności można wypowiadać jedynie pojedyncze słowa)
  • zawroty głowy i narastające zamroczenie
  • zmęczenie i narastająca senność
  • brak poprawy i dalsze nasilanie się duszności mimo stosowania szybko działającego leku rozkurczającego oskrzela.

Postępowanie w razie napadu duszności

Podstawową metodą doraźnego radzenia sobie z napadem duszności/kaszlu jest przyjęcie 1—2 wdechów szybko działającego leku rozkurczającego oskrzela. Więcej na ten temat – patrz: Postępowanie w zaostrzeniu astmy.

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Pulmonolog
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Pulmonologia
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi: